Nhằm thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng trong lâm nghiệp, nâng cao giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích đất rừng, Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh đã phối hợp với UBND các xã Trường Sơn và Vân Sơn triển khai mô hình khuyến lâm trồng cây lâm sản ngoài gỗ với quy mô 10 ha, với 11 hộ tham gia.
Mô hình lựa chọn cây cát sâm (Millettia speciosa Champ), còn gọi là sâm chèo mèo, sâm nam, sâm trâu - một loại cây dược liệu có giá trị, thường được sử dụng để bồi bổ cơ thể, tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ điều trị suy nhược, viêm phế quản mạn tính và một số bệnh lý khác.
.
Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh bàn giao cây giống Cát Sâm cho các hộ tham gia mô hình tại xã Trường Sơn
Cát sâm phân bố chủ yếu tại một số quốc gia như Lào, Trung Quốc và Việt Nam. Ở nước ta, cây thường sinh trưởng tốt tại các tỉnh miền núi và trung du như Thái Nguyên, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn, Quảng Ninh, Yên Bái.. Đặc biệt, cây có khả năng thích nghi tốt với điều kiện sinh thái dưới tán rừng hoặc tán cây ăn quả, cây công nghiệp chưa khép tán, với độ che phủ dưới 30%. Cây ưa đất ẩm, tầng canh tác dày, giàu mùn, phù hợp với định hướng phát triển lâm sản ngoài gỗ gắn với bảo vệ môi trường sinh thái.
Tham gia mô hình, các hộ nông dân được hỗ trợ 100% giống và vật tư đầu vào. Cụ thể, mức hỗ trợ là 5.000 cây giống và 700 kg phân bón NPK 5-10-3/1ha. Ngoài ra, các hộ còn được tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cát sâm do Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh tổ chức, nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng sản xuất.
Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh bàn phân bón cho các hộ tham gia mô hình tại xã Vân Sơn
Hiện nay, Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh đã bàn giao 50.000 cây giống, 7.000 kg phân bón và hướng dẫn các hộ dân áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến, từ khâu trồng, chăm sóc đến thu hoạch, bảo quản. Đồng thời, chú trọng xây dựng phương thức sản xuất theo hướng bền vững, gắn với bảo vệ tài nguyên rừng, cải thiện độ che phủ và bảo vệ môi trường sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Qua theo dõi bước đầu, cây Cát Sâm sinh trưởng tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả và xem xét nhân rộng trong thời gian tới.
Việc triển khai mô hình không chỉ giúp người dân có thêm lựa chọn cây trồng mới có giá trị kinh tế mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo sinh kế bền vững, từng bước cải thiện thu nhập, đóng góp tích cực vào công tác giảm nghèo tại khu vực nông thôn miền núi.
